http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/ กลุ่มการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันระหว่างนักศึกษา หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต th Sun, 01 Aug 2010 03:58:04 +0000 http://bbpress.org/?v=1.0.2 q http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/search.php http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/topic.php?id=14#post-11 จันทร์, 08 ก.พ. 2010 13:11:17 +0000 admin 11@http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/ <p>จากการได้ไปปฏิบัติธรรมที่วัดนาป่าพง จ. ปทุมธานี ระหว่างวันที่ 11-15 เมษายน 2552 ตามข้อกำหนดของคณะศึกษาศาสตร์ สถาบันอาศรมศิลป์ นั้น สามารถสรุปได้ดังนั้</p> <p>สิ่งที่หนึ่ง<br /> การอย่าด่วนตัดสินคนหรือสิ่งใดๆโดยที่เรายังไม่รู้จัก ยังไม่ศึกษาคนนั้นๆ หรือสิ่งนั้นๆอย่างดีพอ<br /> เหตุการณ์ที่ทำให้ผู้เขียนได้ข้อเตือนใจนี้และที่เกี่ยวข้องกับการไปอยู่วัดมี 2 เหตุการณ์ ดังนี้<br /> เหตุการณ์ที่ 1<br /> ผู้เขียนเองเคยได้ยินชื่อและรู้จักพระอาจารย์คึกฤทธิ์มาก่อน แต่ในช่วงเวลานั้นผู้เขียนกำลังศึกษาและฟังธรรมจากพระอาจารย์อีกพระอาจารย์หนึ่งซึ่งให้แง่คิดที่ดี และทำให้ผู้เขียนคุ้นชินกับวิธีการพูดและการอธิบายธรรมของพระอาจารย์ท่านนั้น และเมื่อมีเหตุการณ์ให้ได้ CD ของพระอาจารย์คึกฤทธิ์มาแล้วลองเปิดฟัง แต่เป็นการฟังในช่วงเวลาที่สั้นมาก และรู้สึกไม่คุ้น รวมทั้งรู้สึกขัดแย้งในบางเรื่องกับสิ่งที่พระอาจารย์ท่านแรกพูด (ซึ่งคงเป็นเพราะความไม่รู้จริงของผู้เขียน จึงคิดว่าสิ่งที่พระอาจารย์ทั้ง 2 ท่านพูดนั้นขัดแย้งกัน) ด้วยเหตุดังกล่าวทำให้ผู้เขียนไม่สนใจที่จะฟัง CD แผ่นนั้นอีกเลย และเมื่อ อาจารย์รุ่นพี่ที่คณะฯ พูดถึงพระอาจารย์ คึกฤทธิ์ด้วยความชื่นชม ผู้เขียนยังแสดงความเห็นแย้ง - ทั้งๆที่ไม่รู้จักพระอาจารย์คึกฤทธิ์อย่างจริงจัง<br /> จนเมื่อถึงเหตุการณ์บังคับให้ต้องหาวัดเพื่อไปปฏิบัติธรรม ผู้เขียนใช้เวลาเป็นอาทิตย์ในการหาวัดที่ผู้เขียนรู้สึกอยากจะไปปฏิบัติธรรม ภายใต้เงื่อนไขที่อยากหาวัดที่เรียบง่ายและสงบ โดยที่เมื่อหาข้อมูลผ่านอินเตอร์เนต โดยใช้คำว่า “วัดป่า” ซึ่งผลที่ได้ คือ มีรายชื่อวัดป่าจำนวนมากให้เลือก แต่เมื่อ link เข้าไปทั้งหมดจะมีภาพของเจดีย์บ้าง โบสถ์บ้างที่ใหญ่โต ซึ่งเป็นสิ่งหนึ่งที่สำคัญที่ทำให้ตลอดมาผู้เขียนไม่ค่อยศรัทธาในศาสนาพุทธที่เป็นอยู่ในสังคมไทย ถึงแม้ว่าจะด้วยความรู้งูๆปลาๆเกี่ยวกับศาสนาพุทธของผู้เขียนนั้น ผู้เขียนก็ยังพอเข้าใจว่า ศาสนาพุทธพูดถึงการปล่อยวาง การไม่ยึดในตัวตน ซึ่งเท่าที่ประสบการณ์และความรู้ที่ผู้เขียนมีในขณะนั้น ผู้เขียนรู้สึกประทับใจกับสวนโมกข์ของท่านพุทธทาส ด้วยความรู้สึกนั้นทำให้ผู้เขียนพยายามหาวัดที่ผู้เขียน “รู้สึก” อยากไป วัดที่ถ้าไปแล้วจะวางใจให้ไม่ขุ่นมัวกับความอลังการของสิ่งก่อสร้าง จนเจอกับคำว่า “วัดนาป่าพง” ที่คุ้นชื่อ ซึ่งเมื่อ click เข้าไปจึงรู้ว่าเป็นวัดที่อาจารย์รุ่นพี่ที่คณะฯเคยพูดถึง และเมื่อผู้เขียนเห็นรูปของกุฏิที่เล็กๆ และเรียบง่าย รวมทั้งเป็นวัดที่อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ ซึ่งจะทำให้ไม่ต้องเสียเวลาในการเดินทาง โดยเวลาในการเดินทางนั้นเป็นอีกข้อจำกัดหนึ่งที่ผู้เขียนมีในขณะนั้น ทั้งนี้เนื่องจาก ผู้เขียนไม่สามารถทิ้งงานที่กำลังวุ่นวายอยู่ในขณะนั้นไปได้นานๆ ผู้เขียนจึงตัดสินใจไปดูวัดนาป่าพงก่อนที่จะตัดสินใจ เพราะเคยรู้สึกตั้งคำถามกับสิ่งที่พระอาจารย์คึกฤทธิ์พูดมาก่อน<br /> วันเสาร์ที่ 28 เมษายน เป็นวันที่ลองขับรถไปที่วัด ความรู้สึกแรกที่ขับรถไปแล้วเห็นทุ่งนาเขียวขจีนั้นรู้สึกเศร้า – เราอยู่กับความเจริญ เห็นแต่ตึก อาคาร ถนน ห้างสรรพสินค้าใหญ่โต แต่นี่คือ รากของวัฒนธรรมของเรา นี่คือ อู่ข้าวอู่น้ำ นี่คือสิ่งที่หล่อเลี้ยงชีวิตเรา ขาดชาวนาพวกนี้เราก็จะไม่มีข้าวกิน และเพียงแค่ออกจากถนนใหญ่ไม่เท่าไหร่ – เราจะเห็นความจริงของสังคมไทย เมื่อผู้เขียนเลี้ยวรถเข้าไปในวัดซึ่งเวลาที่ไปนั้นเป็นช่วงเวลา 4โมงเย็น เห็นคนอยู่ 2-3 คน กับวัดที่ไม่มีโบสถ์ มีแต่ต้นไม้ และศาลา รู้สึกสงบและงงว่าจะไปติดต่อที่ไหน จนเดินงงๆไปเจอผู้ชายหนึ่งคน ซึ่งคิดว่าคงเป็นคนที่ทำงานในวัด โดยผู้ชายคนนั้นให้ข้อมูลว่า นี่แหละวัด เดี๋ยวจะมีเทศน์ตอน 6 โมงเย็น และนั่นคือศาลาที่จะใช้ฟังธรรม เป็นศาลาไม้ไม่ใหญ่มากอยู่ริมน้ำ และถ้าจะมาปฏิบัติธรรมก็ให้โทรมาจอง ผู้เขียนก็พยักหน้าแบบงงๆ เพราะอยากเห็นที่ที่จะต้องมานอน อยากเห็นห้องน้ำที่ต้องใช้ ซึ่งไม่เห็นอะไรสักอย่าง เดินงงๆไปก็เห็นป้ายกระดาษแปะไว้หน้าประตูที่ศาลาว่า ให้โทร”ปเบอร์นี้ๆ เพื่อติดต่อเรื่องปฏิบัติธรรม เมื่อผู้เขียนโทรไปก็เลยบอกว่าจะมา “บวช” ซึ่งคนที่รับสายก็ทำเสียงงงๆ จนผู้เขียนต้องอธิบายว่าจะมาอยู่วัดช่วงวันหยุดสงกรานต์ เขาจึงเข้าใจ พร้อมกับบอกว่า กุฏิเต็มแล้ว ต้องนอน เต้นท์ –เ - - ต้ - - น - - ท์ (God! – นี่เป็นสิ่งที่ผู้เขียนสบถอยู่ในใจ) แล้วก็คิดต่อในใจว่า ไม่มีเวลาหาใหม่แล้ว – เต้นท์ ก็ เต้นท์ (วะ)<br /> เช้าวันเสาร์ที่ 11 เมษายน วันแรกของการปฏิบัติธรรม หลังจากเสร็จเรื่องลงทะเบียนแล้วซึ่งเป็นเวลา 10 โมงพอดี เจ้าหน้าที่บอกว่าให้ไปฟังธรรมที่ศาลาริมน้ำก่อน ผู้เขียนจึงเดินไปที่ศาลาริมน้ำ ซึ่งมีคนนั่งอยู่เต็ม ตอนที่พระอาจารย์คึกฤทธิ์เดินลงมานั่งที่ศาลา ผู้เขียนรู้สึกถึงความสงบและนิ่งของพระอาจารย์ฯ และเมื่อพระอาจารย์ฯ ตอบคำถามของคนที่รอถาม นั่นทำให้ ผู้เขียนรู้สึกเสียใจและตระหนักถึงความโง่ของผู้เขียนที่ด่วนวิเคราะห์โดยที่ยังไม่รู้จริง เนื่องจากวิธีการและคำพูดที่พระอาจารย์ฯ ใช้นั้น เรียบง่ายและชัดเจน ทุกครั้งที่ตอบจะเป็นคำตอบที่ทำให้คนฟังรู้สึกสว่างไสว และเส้นประสาทในสมองเชื่อมต่อกัน - เราไม่สามารถด่วนตัดสินคนหรือสิ่งใดๆโดยที่เรายังไม่รู้จัก หรือยังไม่ศึกษาคนนั้นๆหรือสิ่งนั้นๆอย่างดีพอ -อย่างแท้จริง</p> <p> เหตุการณ์ที่ 2<br /> “อย่าตีขลุม” และอย่าเชื่อตามๆกันไป<br /> ประเด็นที่พระอาจารย์ฯ ย้ำตลอดเวลา คือ ให้ฟังพระพุทธวัจนะ ให้สนใจสิ่งที่พระพุทธเจ้าสอน และต้องแยกให้ได้ว่า สิ่งไหน คือ สิ่งที่เป็นคำของพระพุทธเจ้า และสิ่งไหนเป็นคำของสาวก<br /> อีกประเด็นที่ทำให้ผู้เขียนฉุกคิดขึ้นได้มาก ได้แก่ เมื่อพระอาจารย์ฯ เปิดประเด็นว่า เรามักจะคิดว่า คำของพระพุทธเจ้ายาก อ่านยาก แต่จริงๆแล้ว คำของพระพุทธเจ้าไม่ยากอย่างที่เราคิด ซึ่งด้วยคำพูดนี้ทำให้ผู้เขียนฉุกคิดขึ้นได้อย่างจริงจังว่า ผู้เขียนเองก็เคยคิดแบบนั้น เพราะพออ่านสิ่งที่เป็นคำของพระพุทธเจ้าไปไม่กี่หน้า ก็รู้สึกเบื่อ และไม่คุ้นกับภาษาที่ใช้ ซึ่งทำให้ “ตีขลุม” ไปว่า คำของพระพุทธเจ้านั้นยากและน่าเบื่อ คำถามที่ผู้เขียนในขณะนี้ถาม ผู้เขียนในขณะนั้น ได้แก่ ได้พยายามอย่างเต็มที่หรือยัง? แน่นอนคำตอบคือ ยัง และอีกประเด็นหนึ่งของพระอาจารย์ฯก็ออกมาอีก ได้แก่ ทำไมเราอ่านแต่คำของสาวก ทำไมเราไม่ไปอ่านไปศึกษาสิ่งที่เป็นจุดเริ่มต้น สิ่งที่เป็นจุดกำเนิดของพุทธศาสนาอย่างแท้จริง คำพูดของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งทำให้ผู้เขียนได้คิดและตั้งคำถามกับตนเองว่า ทำไมผู้เขียนเองไม่เคยคิดแบบนี้ ถามตนเองแบบนี้ ทำไมตอนที่อ่านหนังสือจำนวนมากที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา แต่ไม่เคยเลยที่จะคิดว่า ทำไมต้อง “อ้อม” (detour) เพื่อที่จะรู้จักคำสอนในพุทธศาสนา ซึ่งถ้าอยากรู้ อยากเรียนให้รู้อย่างแท้จริง ทำไมไม่ใช้เส้นทางที่ตรงที่สุด คือ เรียนรู้จากคำของพระพุทธเจ้าโดยตรง<br /> ซึ่งนี่คือ การด่วนตัดสิน การคิดโดยไม่มีข้อมูล การใช้ความไม่รู้มาบดบังปัญญา</p> <p>สิ่งที่สอง<br /> ความรู้สึกเคารพและซาบซึ้งต่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้า<br /> ความเคารพและซาบซึ้งต่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีอยู่ 2 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1 ความเคารพและซาบซึ้งกับความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของพระพุทธเจ้า ประเด็นที่ 2 ความเคารพและซาบซึ้งกับคำของพระพุทธเจ้าหรือสิ่งที่พระพุทธองค์ค้นพบ</p> <p> ความเคารพและซาบซึ้งกับความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของพระพุทธเจ้า<br /> ความอดทน พากเพียร และสู้อย่างไม่ยอมแพ้ต่อความตั้งใจของตนเองของพระพุทธเจ้า ได้แก่ เมื่อมีคำถามต่อสิ่งใดแล้ว พระพุทธเจ้าจะพากเพียรจนได้คำตอบมา โดยการศึกษาด้วยวิธีการต่างๆ และวิเคราะห์ว่าหนทางนั้นเป็นหนทางที่ถูกหรือไม่<br /> ความซาบซึ้งใจนั้นเกิดขึ้นจากการจินตนาการของผู้เขียนต่อความรู้สึกที่อาจเกิดขึ้นได้ของพระพุทธเจ้าก่อนการตรัสรู้ เช่น การไปอยู่วัด การกินอาหารมื้อเดียว การตื่นตี 4 ที่เป็นข้อวัตรของผู้เขียนที่ทำในช่วงอยู่ที่วัด รวมทั้งความรู้สึกที่ต้องไกลบ้าน ไกลจากความเคยชิน ไกลจากคนที่คุ้นเคย ซึ่งแม้เป็นเวลาแค่ช่วงสั้นๆ ผู้เขียนเองยังต้องใช้เวลาในการปรับตัว และทำให้ผู้เขียนคิดเปรียบเทียบกับสิ่งที่พระพุทธเจ้าต้องเจอ ต้องเผชิญ และเป็นสิ่งที่ต้องเผชิญตลอดไป – ไม่มีทางเดินกลับ (ซึ่งไม่เหมือนพวกเราๆที่รู้ว่ามีช่วงเวลาที่แน่นอนที่จะอยู่ จะออกไป และจะกลับเข้ามาอีก) ทำให้ตระหนัก (คงได้ไม่หมด)ได้ถึง ความยิ่งใหญ่ ความเด็ดขาดของการตัดสินใจนั้น<br /> การคิดเปรียบเทียบนี้เป็นความต่อเนื่องจากเมื่อปีที่แล้ว ที่ผู้เขียนไปปฏิบัติธรรมที่สวนโมกข์นานาชาติเป็นเวลา 7 วัน โดยที่เช้าวันสุดท้าย ก่อนเดินทางกลับ คุณเมตตา ซึ่งเป็นหลานของท่านพุทธทาส ได้พาคนที่เข้าอบรมเดินดูสถานที่ของสวนโมกข์นานาชาติ โดยขอให้ทุกคนเดินเท้าเปล่า และมีอยู่ช่วงหนึ่งที่คุณเมตตาพาเดินเข้าไปในดงไมยราบ ซึ่งเป็นดงที่เต็มไปด้วยหนาม แน่นอนที่ผู้เขียนถึงจะผ่านการปฏิบัติธรรม 7 วันก็ตามยังหลุดการก่นด่า สบถสาบานในใจ และเมื่อไปถึงพื้นที่ที่คุณเมตตารออยู่ คุณเมตตาได้ถามว่า – เจ็บไหมครับ คิดดูนะครับว่า วันแรกที่เจ้าชายสิทธัทถะ ปลงผมและออกบวช ท่านเดินเท้าเปล่า จากเจ้าชายที่อยู่ในวัง มีชีวิตสะดวกสบาย ต้องออกมาเดินเท้าเปล่าบนพื้นดินที่มีแต่กรวด ก้อนหิน และหนาม จะเจ็บปวดขนาดไหน - ท่านอดทนขนาดไหน</p> <p> ความเคารพและซาบซึ้งกับคำของพระพุทธเจ้า<br /> ถึงแม้ว่าจะเป็นเพียงช่วงเวลาสั้นๆที่ได้รับรู้ถึงคำของพระพุทธเจ้าผ่านพระอาจารย์คึกฤทธิ์ ในการตอบประเด็นคำถามต่างๆ โดยใช้คำของพระพุทธเจ้าเท่านั้นเป็นคำตอบ เท่านี้ก็ทำให้ผู้เขียนประทับใจกับสิ่งที่พระพุทธเจ้า<br /> - ค้นพบ และ<br /> - วิธีการที่ถ่ายทอด สั่งสอน</p> <p> ยกตัวอย่างเช่น ปฏิจสมุปบาท – ความจริงของสิ่งสมมุติ ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นความธรรมดา เกิดขึ้นในใจเราอย่างสม่ำเสมอ แต่เรากับไม่เคยตระหนักมาก่อนเลย ไม่เคยคิด และแยกแยะ<br /> การละนันทิ – ละความเพลิน<br /> การกินอาหารเท่าที่จำเป็นเพื่อประทังชีพไม่ใช่กินเพื่อความอยากหรือกินตามความเพลิน<br /> สิ่งที่สาม<br /> ความเคารพที่มีต่อพระอาจารย์คึกฤทธิ์ในความพากเพียร ในความพยายามที่จะเรียนรู้และรู้ให้จริง<br /> พระอาจารย์ฯ ใช้เวลาในการศึกษาคำของพระพุทธเจ้าเป็นเวลาถึง 10 ปี ด้วยสาเหตุที่ท่านเกิดคำถาม เกิดความสงสัยต่อข้อขัดแย้งที่มีในวินัยของสงฆ์ และพระอาจารย์ฯ ก็ไม่เพิกเฉยต่อข้อขัดแย้งนั้น ซึ่งข้อนี้เป็นข้อที่เตือนผู้เขียนอยู่เสมอๆ ว่าอย่าละเลยอะไรง่ายๆ ถ้าจะรู้อะไรก็ต้องรู้ให้จริง แม้จะต้องใช้ความพยายามสักเท่าไหร่ก็ตาม</p> <p>สิ่งที่สี่<br /> ความคมในการตอบคำถามของพระอาจารย์คึกฤทธิ์<br /> ความคมในการตอบคำถามของพระอาจารย์ฯ อาจเนื่องจากการศึกษาให้รู้จริงของพระอาจารย์ฯ จึงทำให้พระอาจารย์ฯสามารถตอบคำถามโดยอิงพุทธวัจนะได้ตลอด ยกตัวอย่างเช่น มีสุภาพสตรีท่านหนึ่งถามว่า ตัวสุภาพสตรีท่านนั้นรู้สึกเหมือนจะเห็นหรือรับรู้เหตุการณ์ล่วงหน้าได้ เช่นรู้ว่าตะขาบจะขึ้นมาจากท่อน้ำหนึ่ง แล้วตะขาบก็ขึ้นมาจริงๆ พระอาจารย์ฯตอบคำถามนี้ว่า มันไม่ใช่เกิดทุกครั้งใช่ไหม แต่ใจเราไปจับอยู่เฉพาะสิ่งหรือเหตุการณ์ที่เกิด แต่ไม่เห็นหรือไม่ใส่ใจกับตอนที่สิ่งหรือเหตุการณ์นั้นไม่เกิด(ตามความคาดหมาย) – เราต้องเอาอนิจจังเป็นตัวตั้ง – มันมีสิทธิที่จะไม่เกิดก็ได้ แต่คนเรามักจะยึดสิ่งที่เป็น ที่เกิด ตอนที่เป็น ตอนที่เกิด และละเลยหรือไม่เห็นความไม่เที่ยง ความเป็นอนิจจัง – สำหรับผู้เขียนนั้นรู้สึกว่า แค่พลิกมุมมองเท่านั้น จากคนที่ผยอง หรือหลงว่าตนเองมีคุณสมบัติหรือความพิเศษก็จะหมดไป เหลือเพียงคนธรรมดาคนหนึ่ง</p> <p>สิ่งที่ห้า<br /> ได้ที่พึ่งทางใจและปัญญา<br /> ตลอดมานั้นผู้เขียนมีคำถามต่อพิธีกรรม การสวดมนต์ และพฤติกรรมของพระสงฆ์บางส่วน แต่พระอาจารย์ฯได้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า มีอะไรให้ถามพระพุทธเจ้า ไม่เข้าใจอะไร ให้ไปศึกษาสิ่งที่พระพุทธเจ้าได้บอกไว้ สอนไว้ และด้วยคำสอนนี้เองที่ทำให้ผู้เขียนได้พบหนทางที่ชัดเจนในการตอบคำถามที่มีต่อพุทธศาสนาได้ ยกตัวอย่างเช่น จำเป็นหรือไม่ที่ต้องสวดมนต์ เราจะสวดมนต์ไปเพื่ออะไร เป็นต้น</p> <p>สิ่งที่หก<br /> บรรยากาศของปัญญาและการใช้เวลาอย่างมีคุณค่า<br /> ช่วง 5 วันที่ผู้เขียนไปอยู่ที่วัดนั้น ทุกวันเวลา 8:00 น. ถึง 9:00 น. ช่วง10:00 น. ถึง 12:00 น. และ 16:00 น. ถึง 18:00 น. จะเป็นช่วงเวลาที่ผู้เขียนจะไปนั่งฟังพระอาจารย์ฯ ตอบคำถามและสนทนาธรรม ซึ่งเป็น 5 วันแห่งการเรียนรู้อย่างแท้จริง ทุกวินาทีที่หมดไปนั้นจะหมดไปกับการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ กับความรู้ที่ทำให้คำถามต่อพุทธศาสนาที่ผู้เขียนเคยมีมาได้รับคำตอบที่ ‘เข้าใจได้’ ช่วงที่ผู้เขียนไปอยู่วัดนั้นเป็นช่วงวันหยุดต่อเนื่องของเทศกาลสงกรานต์ จึงทำให้ผู้เขียนเห็นคนเป็นจำนวนมากที่มาสนทนาธรรม หรือมาฟังการสนทนาธรรม และมีบางส่วนที่มาร่วมกิจกรรมทุกวัน ซึ่งหัวข้อที่สนทนาธรรมนั้นล้วนเป็นสิ่งที่ไม่มีเรื่องไร้สาระเลยแม้แต่คำเดียว<br /> ในวันที่ผู้เขียนกลับจากการปฏิบัติธรรมนั้น ผู้เขียนได้แวะร้านขนมที่ผู้เขียนมาเป็นประจำ ผู้เขียนสังเกตเห็นคนที่อยู่ในร้านเป็นจำนวนมากที่นั่งอ่านนิตยสาร หรือพูดคุย ซึ่งทำให้ผู้เขียนอดเปรียบเทียบไม่ได้ว่า ในช่วงเวลาเดียวกันที่วัดนาป่าพงนั้นมีคนกลุ่มหนึ่งกำลังฟังและสนทนาธรรม ซึ่งทุกคำที่เกิดขึ้นล้วนนำไปสู่การเรียนรู้ทั้งพุทธศาสนา และเรียนรู้ตนเอง ในขณะที่กิจกรรมที่เกิดขึ้นในร้านขนมนี้นั้นไม่ได้ทำให้ผู้ประกอบกิจกรรมเรียนรู้หรือเปลี่ยนแปลงทางจิตใจใดๆเลย ดังนั้น มันขึ้นอยู่กับเราที่จะ ‘เลือก’ อะไร และอย่างไร กับเวลาที่มีอยู่ 24 ชั่วโมงเหมือนๆกัน<br /> นอกจากนี้ ในช่วง 5 วันนั้น เป็นช่วงที่ประเทศไทย และกรุงเทพฯกำลังอยู่ในช่วงตึงเครียดด้วยเหตุการณ์ทางการเมือง ในขณะที่ผู้เขียนและคนอื่นๆที่อยู่ในวัดยังใช้ชีวิตตามปกติ ฝึกและเรียนรู้สภาวะจิตใจของตนเอง เรียนรู้ธรรมมะ และพระพุทธศาสนา ซึ่งล้วนแต่เป็นการพัฒนาไปในทางที่เจริญขึ้น ทำให้เรียนรู้ได้ถึง การวางใจให้ถูกที่ การใช้เวลาอย่างมีค่า และอะไรที่เป็นความสำคัญของชีวิต </p> <p>สิ่งที่เจ็ด<br /> การอยู่ง่าย กินง่าย<br /> การนอนในห้องที่เล็กมาก (ขนาดประมาณ 2 * 1.5 ตร. เมตร)และ นอนบนพื้นปูนนั้นทำให้ผู้เขียนตั้งข้อสังเกตกับตนเองว่า แล้วเราต้องการพื้นที่เยอะๆ ใหญ่ๆ ไปทำไม ทั้งๆที่อยู่ในห้องเล็กๆ นอนพื้นแข็งๆ เราเองกลับได้พัฒนาทั้งปัญญา จิตใจ และการเรียนรู้ได้มากมาย<br /> การกินอาหารเช่นเดียวกัน การกินมื้อเดียวและกินในชามเดียวนั้น ทำให้ผู้เขียนเริ่มเข้าใจว่า ผลดีคืออะไร เนื่องจากโดยแท้จริงแล้ว กินมื้อเดียวนั้นมนุษย์อยู่ได้ และการกินมื้อเดียวนั้น สำหรับผู้เขียนเองคิดว่าทำให้ชีวิตยุ่งยากน้อยลง เพราะจะได้ไม่ต้องเสียเวลาในชีวิตเพื่อเตรียมอาหาร และล้าง</p> <p>สิ่งที่แปด<br /> การได้คำตอบต่อข้อสงสัยของความศรัทธาต่อคำของพระพุทธเจ้า<br /> ทำไมคำของพระพุทธเจ้าจึงเป็นคำที่เชื่อถือได้ – ซึ่งพระอาจารย์คึกฤทธิ์ได้ตอบว่าเพราะเป็นคำ (สอน)ของคนที่ไม่มีกิเลสแล้ว<br /> ด้วยคำพูดดังกล่าว ทำให้ผู้เขียนทบทวนกับตัวเองอย่างจริงจังถึงคำพูดและการกระทำของตนเองว่า อะไรบ้างและอย่างไรบ้างที่เกิดขึ้นหรือเป็นแรงผลักดันจากกิเลส และผลของมัน คืออะไร</p> <p>บทส่งท้าย<br /> สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการไปปฏิบัติธรรมที่วัดนาป่าพงนั้นยังมีอีกหลายสิ่งซึ่งคงไม่สามารถสรุปให้หมดได้ อย่างไรก็ตาม การไปปฏิบัติธรรมครั้งนี้ นำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงหลายสิ่งหลายอย่างในตัวผู้เขียน ทั้งมุมมองต่อโลก ต่อผู้คน ต่อศาสนาพุทธ และต่อตนเอง รวมทั้งการใช้เวลาในชีวิตโดย ‘เลือก’ ที่จะใส่ใจและไม่ใส่ใจในบางสิ่ง ‘เลือก’ ที่จะ มีบทสนทนาหรือไม่มีบทสนทนาในบางเรื่อง ‘เลือก’ ที่จะ ทำหรือไม่ทำในบางประเด็น รวมทั้งการดึงใจให้กลับมาอยู่กับปัจจุบันมากขึ้น<br /> ท้ายสุดนี้ ต้องขอขอบคุณ ครูอ้นที่พูดถึงวัดนาป่าพงขึ้นมาทำให้ผู้เขียนรู้สึกมั่นใจมากขึ้นที่จะไปวัดนี้ ขอขอบคุณคณาจารย์ของอาศรมศิลป์ที่กำหนดให้ผู้เรียนต้องไปปฏิบัติธรรม เนื่องจากถ้าไม่มีข้อกำหนดนึ้ ผู้เขียนคงไม่คิดจะไปปฎิบัติธรรม และคงไม่ให้ความสนใจวัดนาป่าพง และคงไม่ได้เจอกับขุมทรัพย์ที่ยากที่จะหาสิ่งใดในโลกตีค่าเท่าได้ </p> http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/topic.php?id=5#post-6 จันทร์, 25 ม.ค. 2010 11:16:04 +0000 admin 6@http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/ <p>1<br /> พุทธฉือจี้ ไต้หวัน</p> <p>สืบเนื่องจาก การไปดูงานพุทธฉือจี้ที่ไต้หวัน ของโครงการจัดตั้งวิทยาเขตนครสวรรค์ มหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อวันที่ 14-17 ม.ค. 2553 โดยเน้นที่โรงพยาบาลทั้งการออกแบบ การจัดการ ระบบจิตอาสาแนวฉือจี้ และการจัดการขยะรีไซเคิลทั้งในโรงพยาบาลและภายนอก คณะที่ไปประกอบด้วย รองอธิการบดีฝ่ายวิทยาเขตฯ อาจารย์มหาวิทยาลัย 2 ท่าน แพทย์ 2 ท่าน พยาบาลวิชาชีพ 6 ท่าน และนักการศึกษา 1 ท่าน รวม 12 ท่าน การดูงานครั้งนี้ ผมมีความรู้สึกความคิดหลายประการ อยากแบ่งปันให้เพื่อนๆได้รับรู้<br /> ในการดูงานที่ไต้หวัน จะมีสมาชิกฉือจี้มาต้อนรับดูแลตลอดเวลา หนึ่งในผู้มาดูแลที่พวกเราประทับใจมากท่านหนึ่ง เป็นสมาชิกอาวุโสอายุ 73 ปี ท่านเป็นสมาชิกฉีอจี้กว่า 20 ปีแล้ว ท่านเรียกตัวเองว่า สุ่ยมามา สุ่ยมามา บอกว่าคนฉือจี้ หน้ายิ้ม ปากหวาน ดวงตาสดใส ตัวอ่อนโน้มลงง่าย สองมือว่องไว เคลื่อนไหวนิ่มนวล ทำให้เห็นว่าชาวฉือจี้ฝึกกายภายนอกสู่ใจภายใน เมื่อฝึกนานเข้า ใจภายในจะแสดงออกสู่กายภายนอกเป็นธรรมชาติ ท่านเล่าเรื่องประวัติความเป็นมาของท่านธรรมาจารย์เจิ้งเหยียน ผู้ก่อตั้งมูลนิธิพุทธฉือจี้ และชาวฉือจี้ตั้งแต่สมัยแรกๆ ทำให้มองเห็นปัจจัยความเป็นไปจนก่อให้เกิดวันนี้ชัดขึ้น ช่วยให้มีกำลังใจทำความดี เห็นระบบแม่ไก่ของฉือจี้ที่ใส่ใจฟูมฟัก สมาชิกรุ่นหลังด้วยความรักและไมตรีอันอบอุ่น สร้างวัฒนธรรมการอยู่ร่วมกัน ที่ดึงดูดคนให้เข้ามา จากน้ำหยดน้อยมารวมกันเป็นธารน้ำใหญ่ที่ทรงพลัง สามารถรังสรรค์สิ่งมหัศจรรย์ได้ สร้างปีติสุขแก่ผู้คน เป็นเสน่ห์ที่ชวนให้หวนหาอยากเข้าร่วมงาน<br /> การใช้ภาษามือเป็นการฝึกฝนให้กาย วาจา ใจ เป็นหนึ่งเดียวกัน กล่าวคือ คำพูดคือความคิดส่งพร้อมกับการเคลื่อนมือ 3 ส่วนหลอมเป็นหนึ่งในขณะเดียวกัน ถ้าขณะนั้นอารมณ์ความรู้สึกตรงกับสารที่ส่งไป พลังของการสื่อความจะชัดแรง ทรงพลัง<br /> การใช้ภาชนะใส่อาหาร ตะเกียบ ช้อน ถ้วยน้ำส่วนตัว แม้ไม่เห็นเหตุผลชัดนักว่า เป็นเหตุผลเรื่องสุขภาพ การรักษาสิ่งแวดล้อม หรือการฝึกตนเอง แต่ก็ชวนให้นึกถึง การกินข้าวในกะละมังของชาวสันติอโศก และการพกช้อนส้อมติดตัวของพระสงฆ์ไทยสมัยก่อน สำหรับผมการทำเช่นนี้เป็นเครื่องเตือนตัวเอง ให้นึกถึงสิ่งแวดล้อม คุณค่าอาหาร และสำรวมการกิน<br /> การเยี่ยมชมศาลาจิ้งซือ จากสระบัวที่สงบเย็น นำสู่เรื่องราวดีๆของชาวฉือจี้ ห้องโถงที่ประชุมที่สง่างาม สงบ การออกแบบที่นั่งที่สะท้อนปัญญาอันละเอียดอ่อน สมคำ “จิ้งซือ” ที่แปลหยาบๆว่า ปัญญาที่เกิดจากความสงบ ได้รับรู้ความตั้งใจดูแลของชาวฉือจี้ แม้เพิ่งพบกันก็สังเกตได้สัมผัสได้ถึงความใส่ใจอันอบอุ่น<br /> ที่โรงพยาบาลฮวาเหลียนฉือจี้ เห็นความละเอียดอ่อนในการจัดการสุขอนามัย เช่นก๊อกน้ำที่เปิดปิดน้ำโดยใช้ที่เหยียบ การออกแบบถังใส่ขยะ ใช้เทคโนโลยีไม่ซับซ้อน ประโยชน์ชัดเจน การจัดการแยกขยะตั้งแต่ต้นโดยคำนึงถึงผู้ใช้เป็นสำคัญ การจัดการที่มีระเบียบที่ชัดเจนมีเหตุผลทำให้เห็นคุณค่าของการมีวินัย</p> <p>2</p> <p> ที่มหาวิทยาลัยฉือจี้ การรับรู้เรื่องราวของบรมครูผู้ไร้เสียง แม้รู้เรื่องราวการปฏิบัติต่ออาจารย์ใหญ่มาแล้ว แต่สิ่งที่สัมผัสได้ขณะที่เยี่ยมชมคือ จิตใหญ่ที่ยินดีเสียสละสิ่งที่รักและหวงแหนให้กับคนที่รู้คุณค่า เพื่อสร้างประโยชน์ที่ยิ่งใหญ่ต่อผู้อื่น ความกตัญญูรู้คุณในใจของแพทย์ ที่ก่อเกิดจากการมีปฏิสัมพันธ์กับญาติอาจารย์ใหญ่ ได้เห็นความรักความอาลัยผู้ที่จากไป แต่ก็ยังยินดีสละร่างกายให้เป็นเครื่องศึกษาให้ตนได้มีความรู้ เมื่อเปรียบเทียบกับการเรียนแพทย์ในไทยเราเรายังต้องพัฒนาอีกมาก<br /> ที่ห้องพิธีชงชา สัมผัสเสียงกู่เจิ้งชวนให้วางเรื่องราวที่เพิ่งผ่านมาลง ได้เห็นอากัปกิริยาน้ำเสียง การพูดจาของท่านอาจารย์ที่เป็นภรรยาของท่านอธิการบดี ที่ท่านบรรยายเรื่องราวการชงชาแสดงผลการฝึกฝนจากภายในใจ สะท้อนออกมาเป็นกิริยาท่าทางภายนอก เป็นความสงบ สง่างาม อ่อนโยน นิ่มนวล ทำให้เกิดความชื่นชมประทับใจ การสาธิตพิธีการชงชาที่มีขั้นตอนที่พิถีพิถัน ละเอียดอ่อน น่าจะมีหลักวิชาแฝงอยู่มาก หากดูเพียงหยาบๆ น่าจะเป็นการฝึกจิตไม่ให้เป็นอิสระเผอเรอ ดูไปน่าจะเหมือนการฝึกมวยไทจี๋ฉวนที่มี 3 ขั้น คือ สิง(sing) ฝึกท่าทางให้ถูกต้อง อี้(yi) กำกับความคิดให้ถูกทาง พัฒนาจนเป็น เสิน((shen) เกิดปัญญาหยั่งรู้ผุดขึ้นมาเป็นธรรมชาติ เป็นการฝึกจิตที่เปรียบเหมือนฝึกลิงที่ไม่อยู่สุขให้เปลี่ยนเป็นม้าที่ใช้งานได้ มีพละกำลังมาก (เลี่ยนซินเปี้ยนอี้) ท่านอาจารย์ที่สาธิตชงชา ก็มีไมตรีที่อบอุ่นมาก ท่านยังกรุณามอบขนมที่แสนอร่อยให้พวกเราทุกคน<br /> การเยี่ยมสมณรามจิ้งซือ อารามนักบวชที่ท่านธรรมาจารย์และพระภิกษุณีพำนักอยู่มา 40 ปีมีการก่อสร้างเพิ่มเติม 15 ครั้ง ท่านพาดูเเณรน้อยหินสลักนอนหนุนบักฮื้อ(ที่ใช้เคาะประกอบการสวดมนต์จีน ทำจากไม้เป็นรูปปลา)หลับตาพริ้มอย่างมีความสุข ท่านเตือนใจไม่ให้ประมาทในการปฏิบัติตน อย่าหยุดเพียงแค่สงบอย่างหลับไหล<br /> เห็นผู้คนทั้งเด็กและคนชรา ช่วยกันบรรจุอาหารสำเร็จรูป เพื่อส่งไปช่วยเหลือผู้คนที่ประสบภัยในไฮติ ด้วยความกรุณาที่อุ่นระอุไอแห่งความรัก ประกอบการพิจารณาตรึกตรองด้วยปัญญา นำสู่การลงมือที่ละเอียดประณีตว่องไวทันการ จนถึงการมอบสิ่งที่ดีที่สุดแก่ผู้อื่นอย่างอ่อนน้อมสำนึกบุญคุณ<br /> เห็นภาพท่านธรรมาจารย์ กับคนพิการ 3 คนกับสามล้อคันหนึ่ง คนหนึ่งตาดีขาเสียควบคุม<br /> รถ คนขาดีแต่ตาบอดคอยถีบรถ คนที่สามทั้งตาไม่ดีขาก็เสียแต่มือใช้การได้ สามคนรวมกันสามารถทำความดีได้ ทำให้เห็นว่าการเกื้อกูลกันของผู้คน ที่ยอมรับในข้อด้อยที่พร่องของตนและยินดีรับการเสริมชดเชยจุดด้อยของตนจากผู้อื่นก็สามารถทำความดี โดยไม่มัวมาท้อกับความพิการ<br /> การเห็นการใช้ประโยชน์จากสิ่งต่างๆรอบตัวอย่างถึงที่สุด ทำให้นึกถึงการใช้จีวรที่พระ<br /> สัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสแก่พระอานนท์ และเรื่องการเป็นเศรษฐีที่เริ่มต้นจากการใช้ประโยชน์จากซากหนูตายในเรื่องชาดก เตือนให้สังวรระวังการใช้สิ่งของ </p> <p>3</p> <p>การได้รับอาหารที่ปรุงโดยภิกษุณี ปรุงพิเศษเพื่อถูกปากคนไทย สะเทือนความรู้สึกในใจว่า เราทำความดีอะไรที่สมควรจะได้รับอาหารนี้หรือยัง เราได้ใช้สังขารร่างกายนี้ยังประโยชน์แก่โลกบ้างหรือเปล่า ได้เห็นการทำเทียนไข โรงงานแปรรูปอาหารเล็กๆ โรงงานทำเซรามิคที่ระลึกเล็กๆเพื่อขายในร้านเครือข่าย สร้างรายได้มาใช้จ่ายในงานของมูลนิธิ ไม่ขายให้ร้านค้าภายนอกบางส่วนทำไว้แจกเพื่อช่วยเหลือคน เป็นการพึ่งตัวเองโดยไม่เบียดเบียนรุกรานใคร มีแต่ให้ ไม่นำออกขายแข่งผู้อื่น<br /> บรรยากาศที่โรงพยาบาลซินเตี้ยนฉือจี้ รู้สึกสบาย สงบ มีการจรรโลงใจให้มีความสุขด้วยเสียงดนตรี และงานศิลปะจากอาสาสมัคร ทุกวันเสาร์ผู้ป่วยและญาติจะได้รับเชิญร่วมงานเลี้ยงน้ำชากับหมอ พยาบาล และเจ้าหน้าที่ มีโอกาสพูดคุยสนทนากัน มีการแสดงของแพทย์และพยาบาลเพื่อให้เห็นว่าหมอพยาบาลก็เป็นคนธรรมดาทั่วไป ที่จิ้งซือบุ๊คชอพ จับได้คำสอนท่านธรรมาจารย์ที่ “โดน” ใจ ให้มุ่งมั่นเดินหน้าอย่ามัวลังเล ตอกย้ำคำเตือนจากเณรน้อย<br /> สถานีรีไซเคิล ดูสะอาดเป็นระเบียบ น่าชมประสิทธิภาพในการจัดการ ที่สถานีโทรทัศน์ ต้าอ้าย ได้ฟังเรื่องเล่าจากประธานฉือจี้ประเทศแคนาดา เรื่องการสร้างการยอมรับด้วยการสร้างความดีแบบฉือจี้ เช่นที่แคนาดา เมื่อชาวจีนและชาวตะวันออกที่ได้สิทธิเป็นพลเมืองเข้าไปอยู่จะไม่ได้รับการต้อนรับ ท่านจึงชวนให้ปฏิบัติตัวแบบชาวฉือจี้ด้วยการสละเงินสละเวลาออกช่วยคนที่ขาดแคลนพึ่งตัวเองไม่ได้ หลังจากการออกปฏิบัติการต่อเนื่องระยะหนึ่ง สถานการณ์ทุกอย่างก็ดีขึ้น ผู้คนที่ฉือจี้ให้ความช่วยเหลือบอกว่า ฉือจี้ไม่เหมือนองค์กรการกุศลอื่นๆที่มาช่วยเขา ตรงที่มาช่วยเขาแล้วยังขอบคุณเขาอีกด้วย ทำให้เขาไม่รู้สึกว่าตัวเองด้อยกว่า ศักดิ์ศรีความเป็นคนกลับคืนมาทำให้อยากทำดี ผลงานของชาวฉือจี้ที่แคนาดาทำให้นายกเทศมนตรีเมืองแวนคูเวอร์ มาออกปากบอกท่านธรรมาจารย์เมื่อครั้งมาเยี่ยมฉือจี้ ไต้หวันว่า “โชคดีที่เมืองแวนคูเวอร์มีชาวฉือจี้” กรณีการช่วยเหลือชาวจีนที่มณฑลอันฮุย คำพูดของผู้ว่าการมณฑลก็สะเทือนความรู้สึกผมมาก ที่ว่า “ถ้าแผ่นดินใหญ่ต้องรบกับไต้หวัน จะไม่มีทหารจากมณฑลอันฮุยไปออกรบ แม้แต่คนเดียว” ทำให้รู้สึกว่า การกระทำด้วยความรักอันยิ่งใหญ่ที่ผ่านการฝึกฝนหล่อหลอมตนเองจนชัดเจน สามารถเอาชนะอุปสรรคต่างๆได้ จนเกิดสิ่งมหัศจรรย์ขึ้น ผมมั่นใจว่าสิ่งมหัศจรรย์เช่นนี้เกิดขึ้นได้ในทุกแห่งของโลก ตราบเท่าที่มีพลังแห่งศรัทธาในความรักที่ไม่มีเงื่อนไข และความมุ่งมั่นที่จะลงมือกระทำ ที่สำคัญเรามีเพื่อน มีเส้นทางที่เคยเดิน เป็นเครื่องมือช่วยให้เดินหน้าได้เร็วขึ้น สิ่งที่ต้องทำคือ “เริ่มทันที” </p> http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/topic.php?id=2#post-2 พฤหัส, 21 ม.ค. 2010 20:18:54 +0000 ราวรรณ ญาณเพ็ชร์ 2@http://www.arsomsilp.ac.th/TLArsom/ <p>นางสาวราวรรณ ญาณเพ็ชร์<br /> รหัส ๕๑-๒๑๑๐๐๖<br /> <strong>บันทึกการเรียนรู้สัปดาห์ที่ ๑๐</strong><br /> สัปดาห์นี้เป็นสัปดาห์ที่ประกาศผลการคัดเลือกนักเรียนชั้นอนุบาล ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๓ มีผู้ปกครองเข้ามาพบและโทรศัพท์เข้ามาถามรวมแล้วประมาณเกือบ ๑๐ ราย ที่ไม่ผ่านการคัดเลือก เข้ามาถามเหตุผลของการที่ไม่ได้รับคัดเลือก ว่าเป็นเพราะเหตุใด ซึ่งตนเองรับรู้ความรู้สึกของตนเองในขณะที่ผู้ปกครองเข้ามาหา แสดงความเสียใจออกมา บางรายถึงกับร้องไห้ บางรายโกรธ ทำให้ดิฉันเองต้องตั้งสติพอสมควรกับการที่จะต้องตอบคำถามกับผู้ปกครองในแต่ละรายว่ามีเหตุผลประการใด แต่ในใจก็รับรู้ได้ถึงความรู้สึกเข้าใจในความตั้งใจดีของทุกครอบครัว แต่ว่าด้วยเกณฑ์การรับมีจำนวนที่จำกัดก็บอกไป<br /> สำหรับครั้งนี้ดิฉันได้เรียนรู้วิธีการที่คิดว่าจะเป็นประโยชน์กับผู้ปกครองทุกครอบครัวที่เข้ามาหา โดยการให้คำแนะนำ แนวทางในการเลี้ยงดูลูก และการตั้งหลักของพ่อแม่ เท่าที่มีความรู้อยู่ ด้วยอาการที่เป็นมิตร และมีข้อแนะนำอื่นๆ ที่เรามีข้อมูลเพื่อให้ผู้ปกครองเกิดความสบายใจ และตัวดิฉันเองก็รู้สึกสบายใจด้วยเช่นกัน<br /> ข้อสังเกตของตนเองกับการเผชิญกับผู้ปกครองเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา จะเห็นภาวะของตนเองมีความแตกต่างจากในปีนี้อย่างเห็นได้ชัด ในเรื่องของการควบคุมอารมณ์กับการต้องตอบคำถามผู้ปกครองทุกครั้งที่ผ่านมาจะมีความกังวล หงุดหงิด โกรธ และไม่พอใจว่าทำไมต้องมาถามในเมื่อการตัดสินผ่านพ้นไปแล้ว และก็จะทำให้ตัวเองเครียดไปหลายวัน แต่ไม่เคยที่จะกลับมามองที่ความรู้สึกของตัวเองจริงๆ อย่างครั้งนี้ แต่สำหรับในปีนี้กับเกิดความรู้สึกว่าได้เรียนรู้ถึงการที่ต้องเผชิญกับความทุกข์ และคับข้องใจ ของผู้อื่น ทำให้เราเกิดการเรียนรู้ที่ว่าเกิดความเมตตาเกิดขึ้นในใจ มีทักษะการฟังอย่างลึกซึ้งจริงๆ พูดอย่างมีสติ มีบุคลิกท่าทีในการสนทนากับผู้ปกครองที่สงบ มีความสุขใจอย่างเห็นได้ชัด และผู้ปกครองที่มาพบเท่าที่ดิฉันสังเกตเห็นก็เกิดความคลายใจ และยอมรับกับสิ่งที่เกิดขึ้น ได้มิตรเพิ่มขึ้น ดิฉันเองก็ไม่รู้สึกกังวล และไม่หงุดหงิด กับกลายเป็นความสนุกที่ท้าทายด้วยซ้ำไป พร้อมกันนี้ดิฉันเองได้นำความรู้ที่พอมีอยู่เกี่ยวกับเทคนิคที่ได้อบรมกับครูพบ และการอบรมอื่นๆ มาแนะนำผู้ปกครอง ให้มุมมอง เพื่อได้นำไปใช้ และกล้าบอกผู้ปกครองอย่างตรงไปตรงมา ถึงสาเหตุของข้อติดขัดที่เราพบในตัวเขาได้ </p>